Słodka matematyka i krwawy głód: Ciemna strona edukacji w Mr. Tomatoes i Ms. Lemons
W świecie niezależnych gier wideo rzadko trafiamy na tytuły, które z tak bezczelną precyzją łączą nostalgię za prostymi, przeglądarkowymi klikaczami z lat dwutysięcznych z czystym, psychologicznym horrorem. Z pozoru Mr. Tomatoes oraz Ms. Lemons od studia OZI Games wyglądają jak darmowe, niewinne aplikacje edukacyjne z epoki Flash playerów, stworzone po to, by uczyć dzieci dodawania, tabliczki mnożenia czy podstawowych kolorów. Kolorowa, surowa oprawa graficzna, sympatyczne (choć dziwaczne) postaci i minimalistyczny interfejs budują fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Wystarczy jednak spędzić z tymi grami zaledwie kilka minut, by zorientować się, że pod płaszczykiem radosnej nauki kryje się cyfrowy koszmar, w którym każdy błąd matematyczny może kosztować nas życie, a postacie, które nas „uczą”, skrywają mroczne, niemal demoniczną naturę.
Mr. Tomatoes: Karmisz go, czy stajesz się jego ofiarą?
Pierwsza część tego makabrycznego cyklu, czyli Mr. Tomatoes, stawia przed graczem z pozoru proste zadanie: musisz utrzymać tytułowego, humanoidalnego pomidora w stanie szczęśliwości, karmiąc go odpowiednimi kombinacjami jedzenia. Mechanika opiera się na miksowaniu składników w blenderze tak, aby zaspokoić konkretne, często dziwaczne zachcianki Pana Pomidora.
Za każde poprawne karmienie otrzymujemy punkty, które z kolei pozwalają nam kupować kolejne produkty w sklepie. Szybko jednak okazuje się, że ta prosta gra zręcznościowa ma drugie dno. Pan Pomidor ma swój wskaźnik irytacji – jeśli podasz mu coś, czego nienawidzi, albo nie nakarmisz go na czas, jego przyjazny uśmiech zaczyna znikać, twarz deformuje się w przerażający sposób, a oczy nabierają krwistoczerwonego blasku.
Obiektywnie największą zaletą Mr. Tomatoes jest genialne budowanie napięcia za pomocą minimalistycznych środków. Gra nie potrzebuje jumpscare’ów w stylu tanich horrorów z YouTube'a; zamiast tego operuje narastającym dyskomfortem psychicznym. Obserwowanie, jak sympatyczna postać powoli zmienia się w krwiożerczego potwora, który w finałowych fazach gry zaczyna domagać się ludzkiego mięsa, kończyn czy wręcz naszych własnych wnętrzności, wywołuje autentyczny niepokój. Z perspektywy krytycznej można jednak zauważyć, że mechanicznie gra jest bardzo powtarzalna.
Po kilku nieudanych próbach i poznaniu schematów zachcianek pomidora, rozgrywka sprowadza się do bezmyślnego zapamiętywania kombinacji, co nieco zabija element zaskoczenia w kolejnych podejściach. Mimo to, jako krótkie, groteskowe doświadczenie, gra spełnia swoje zadanie znakomicie, udowadniając, że prostota bywa najbardziej przerażająca.
Ms. Lemons: Kiedy matematyka zamienia się w grę o przetrwanie
Jeśli Mr. Tomatoes był rozgrzewką, to Ms. Lemons stanowi pełnoprawny, znacznie bardziej rozbudowany krok w stronę psychologicznego koszmaru ukrytego pod płaszczykiem edutainmentu (gier edukacyjnych). Tym razem wchodzimy w interakcję z żółtą, cytrynową panią nauczycielką, która „chętnie” sprawdza naszą wiedzę z matematyki, logiki oraz języków. Gra na każdym kroku mruga do gracza, nawiązując do kultowej, choć mrocznej estetyki znanej chociażby z Baldi's Basics, ale dodaje do tego unikalny, makabryczny sznyt.
Zamiast zwykłej tabliczki mnożenia, Ms. Lemons zmusza nas do rozwiązywania coraz trudniejszych zagadek pod presją czasu, a każda pomyłka wiąże się z karą, która fizycznie odbija się na naszym interfejsie i zdrowiu psychicznym postaci gracza.
Obiektywnie rzecz biorąc, Ms. Lemons znacznie lepiej radzi sobie z warstwą fabularną niż jej poprzednik. Gra wprowadza system artefaktycznych przedmiotów, ukrytych sekretów oraz wielu zróżnicowanych zakończeń, które odkrywamy, próbując oszukać system lub rozwiązać mroczne zagadki samej nauczycielki. Dowiadujemy się, że Pani Cytryna to coś znacznie więcej niż tylko złośliwy program komputerowy – to uwięziona, mściwa świadomość, która karmi się naszymi błędami i strachem. Z perspektywy krytycznej, głównym problemem gry bywa poziom trudności niektórych zagadek matematycznych, które w późniejszych fazach stają się tak abstrakcyjne, że gracze zmuszeni są sięgać po kalkulator lub solucje, co na moment wyciąga nas z immersji i budowanego przez grę klimatu zagrożenia.
Wizualnie obie gry trzymają się spójnego, surowego stylu, który doskonale imituje stare, nieco zglitczowane aplikacje edukacyjne z dawnych lat. Efekty glitchów, nagłe zmiany w palecie barw, zakłócenia dźwiękowe i drastyczna metamorfoza przyjaznych twarzy w demonicznym stylu "uncanny valley" to elementy, które budują 90% sukcesu tego uniwersum. Muzyka, która zaczyna się od skocznych, niewinnych melodyjek, a kończy na zniekształconych, industrialnych pomrukach i szumach, kapitalnie spawa całe doświadczenie w jedną, spójną całość.
Cykl Mr. Tomatoes i Ms. Lemons to fascynujący dowód na to, że w grach wideo nie trzeba gigantycznych budżetów, by stworzyć niezapomniany, duszny klimat horroru. Twórcom udało się połączyć nostalgię za prostymi quizami z poczuciem bezradności wobec bezwzględnych, cyfrowych oprawców, którzy karmią się naszymi błędami. Choć pod względem czystego gameplayu mamy do czynienia z prostymi klikaczami i minigrami logicznymi, które przy dłuższym obcowaniu mogą nużyć, to jako artystyczne, groteskowe eksperymenty narracyjne bronią się znakomicie. To tytuły, które potrafią zaskoczyć, wywołać gęsią skórkę i sprawić, że na zwykłą lekcję matematyki lub talerz pomidorów zaczniemy patrzeć z zupełnie innej, pełnej podejrzliwości perspektywy.
